وقت نماز كه مىشد آن را برمىداشت . پرسيدند : آقا چرا دندان را برمىداريد ؟ معلوم شد بر مبناى همين [ فتوا عمل مىكنند ] ، گفتند : من نمىدانم دندان را از چه مىسازند ، ماده‌اى كه اين دندان را مىسازند چيست ؟ از يك پزشك پرسيده بود كه حيوانى است يا غير حيوانى ؟ او گفته بود داخلش حيوانى قاطى دارد . بعد ، از كسانى ديگر پرسيدند . بالاخره گفتند : اين همه كه ما از افراد پرسيديم ، آخرش نفهميديم كه اين حيوانى است يا غيرحيوانى . مطلب ، خيلى معمايى نيست كه بايد مثلًا در آمريكا آن را حل كرده باشند . همهء دندانپزشك‌ها و دندانسازها مىدانند كه اينها را از چه مىسازند . حال يا تحقيق آقاى بروجردى كافى نبوده و يا افرادى كه ايشان به آنها مراجعه كرده‌اند معلومات كافى نداشته‌اند . به هرحال ايراد به سيستم اسلامى نيست . اساساً وظيفهء مجتهد هم نيست كه فتوا بدهد نماز خواندن با دندان مصنوعى جايز است يا جايز نيست . مجتهد بايد فتوا بدهد كه نماز با اجزاى حيوان غير مأكول اللّحم جايز نيست . بعد اگر از همان مجتهد سؤال كنند كه نماز خواندن با دندان مصنوعى چطور است ؟ بايد بگويد : برو از متخصصين بپرس كه آيا در اين ، از اجزاى حيوان غيرمأكول اللّحم وجود دارد يا نه ؟ اگر گفتند وجود دارد ، نخوان . اگر گفتند وجود ندارد ، بخوان . اين ديگر وظيفهء مجتهد نيست . اگر هم مجتهد فتوا بدهد ، در اين جهت مقلّدِ متخصص است . اگر مجتهد يك روز بگويد كه جايز است ، از متخصصهايى تقليد كرده كه گفته‌اند در آن چنين چيزى نيست . مسئلهء الكل صنعتى هم همين است . اصلًا اين مسئله به مجتهدين مربوط نيست . حكم اسلام اين است كه خوردن هر مايع مست كننده‌اى حرام است و اكثر معتقدند كه نجس هم هست . حال فلان مجتهد فتوا مىدهد كه هر مايع مست كننده‌اى خوردنش حرام است و نجس هم هست . آيا الكل صنعتى مايع قابل شرب و مست كننده هست يا نيست ؟ تشخيص اين با فقيه نيست ، با ديگران است . اينجا اگر مىبينيد فتواها مختلف است ، در واقع مختلف نيست . مجتهدى كه گزارشهاى رسيده به او اين است كه الكل صنعتى با الكل غيرصنعتى هيچ فرق نمىكند ، خصوصياتش همان است عين هم‌اند ، گفته : نجس و حرام است . آن ديگرى كه به او گزارش رسيده كه اين يك چيز ديگر و موضوع ديگرى است ، قابل شرب و مست كننده نيست ، چيز ديگرى گفته . به هرحال اينها به مجتهد مربوط نيست ، وظيفهء متخصصين است . در